Những tín hiệu đầu tiên từ chất lượng không khí
Một trong những băn khoăn lớn nhất khi triển khai xăng sinh học E10 trên phạm vi toàn quốc là liệu việc thay thế xăng khoáng có thực sự tạo ra những thay đổi tích cực đối với môi trường hay không.
Theo báo cáo của Tổ công tác triển khai Thông tư số 50/2025/TT-BCT được Bộ Công Thương công bố tại cuộc họp ngày 3/7, số liệu quan trắc chất lượng không khí do Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cung cấp, so sánh giữa thời điểm cuối tháng 5 và cuối tháng 6/2026, ghi nhận xu hướng cải thiện tại cả Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.
Tại Hà Nội, nhóm chỉ tiêu về bụi giảm khá rõ. Cụ thể, nồng độ bụi mịn PM2.5 giảm 31%, trong khi PM10 giảm 29,6% so với cuối tháng 5. Đây là tín hiệu tích cực trong bối cảnh ô nhiễm bụi mịn nhiều năm qua luôn là một trong những thách thức lớn đối với chất lượng môi trường đô thị.
Bộ Công Thương cũng lưu ý, việc đánh giá chất lượng không khí tại Hà Nội cần đặt trong bối cảnh thành phố đang đồng thời triển khai nhiều dự án giao thông và xây dựng quy mô lớn. Đây là những yếu tố có thể ảnh hưởng đáng kể đến nồng độ bụi trong không khí. Vì vậy, các kết quả quan trắc bước đầu cho thấy xu hướng cải thiện, song vẫn cần tiếp tục theo dõi trong thời gian dài để có đánh giá toàn diện hơn.
Trong khi đó, bức tranh tại TP. Hồ Chí Minh cho thấy sự cải thiện đồng đều hơn ở cả nhóm bụi và nhóm khí ô nhiễm.
So với cuối tháng 5, nồng độ PM2.5 giảm 15,7%; PM10 giảm 14,3%; CO giảm tới 65,2%; NO₂ giảm 68,6%; NOx giảm 57,6%; SO₂ giảm 38,5%; O₃ giảm 14,4%.
Việc nhiều chỉ tiêu ô nhiễm cùng giảm trong thời gian đầu triển khai xăng E10 được xem là một tín hiệu tích cực, phản ánh diễn biến môi trường theo hướng khả quan hơn. Tuy nhiên, cũng như tại Hà Nội, đây mới là kết quả bước đầu sau gần một tháng triển khai và cần tiếp tục được theo dõi, đánh giá trên cơ sở dữ liệu quan trắc trong thời gian dài hơn.
Không chỉ môi trường, thực tiễn tiêu dùng cũng đang mang lại một kết quả đáng chú ý khác.
Trong suốt quá trình chuẩn bị triển khai E10, một trong những lo ngại phổ biến của người sử dụng là xăng sinh học có thể khiến phương tiện tiêu hao nhiên liệu nhiều hơn so với xăng khoáng truyền thống.
Tuy nhiên, số liệu tiêu thụ trong tháng đầu tiên chưa cho thấy dấu hiệu của nhận định này.
Theo Bộ Công Thương, từ ngày 1-30/6/2026, tổng lượng tiêu thụ xăng sinh học (gồm E5 và E10) đạt hơn 1 tỷ lít, tương đương lượng tiêu thụ xăng khoáng trước đây. Trong đó, riêng xăng E10 chiếm gần 95% tổng lượng tiêu thụ, còn xăng E5 chỉ còn khoảng 5%.
Việc tổng lượng tiêu thụ không tăng so với trước khi chuyển đổi được Bộ Công Thương đánh giá là cơ sở thực tế cho thấy quan điểm cho rằng xăng sinh học tiêu hao nhiều nhiên liệu hơn xăng khoáng chưa có căn cứ từ số liệu thị trường trong giai đoạn đầu triển khai.
Đáng chú ý hơn, quá trình chuyển đổi diễn ra khá nhanh khi toàn bộ hơn 17.000 cửa hàng bán lẻ xăng dầu trên cả nước đã chuyển sang kinh doanh xăng sinh học. Hiện có 26 thương nhân đầu mối cung ứng xăng E10 và 11 thương nhân đầu mối vẫn duy trì cung ứng xăng E5 nhằm đáp ứng nhu cầu của một bộ phận người tiêu dùng trong giai đoạn chuyển tiếp.
Vượt qua "phép thử" thị trường, nhưng chặng đường phía trước vẫn còn dài
Nếu những tín hiệu về môi trường và tiêu dùng cho thấy E10 đang có một khởi đầu thuận lợi, thì một chỉ dấu quan trọng khác cũng được Bộ Công Thương ghi nhận là thị trường không xảy ra tình trạng thiếu hụt nguồn cung trong giai đoạn đầu chuyển đổi.
Theo báo cáo của Tổ công tác, trong tháng 6, nguồn cung xăng sinh học, gồm cả E5 và E10, cơ bản đáp ứng đầy đủ nhu cầu của thị trường. Hoạt động pha chế, phối trộn, vận chuyển và phân phối diễn ra thông suốt, không ghi nhận hiện tượng gián đoạn trong hệ thống cung ứng.
Đây được xem là điều kiện quan trọng để quá trình chuyển đổi diễn ra ổn định, bởi nếu nguồn cung không được bảo đảm thì việc thay thế đồng loạt trên phạm vi cả nước sẽ rất khó thực hiện.
Từ kết quả tổng hợp của Bộ Công Thương, nhiều địa phương đã hoàn thành hoặc gần như hoàn thành việc chuyển đổi toàn bộ hệ thống cửa hàng bán lẻ sang kinh doanh xăng sinh học. Trong số đó có Lâm Đồng, Điện Biên, Gia Lai, Hải Phòng, Tây Ninh, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Vĩnh Long, Đồng Nai, Thanh Hóa, Lạng Sơn và Hưng Yên.
Theo đánh giá của Bộ Công Thương, điều này cho thấy lộ trình triển khai theo Thông tư số 50/2025/TT-BCT đã được quán triệt khá đồng bộ từ cơ quan quản lý địa phương đến doanh nghiệp đầu mối và hệ thống bán lẻ.
Mặc dù vậy, báo cáo cũng phản ánh một thực tế đáng chú ý trong giai đoạn đầu chuyển đổi. Dù xăng E10 chiếm khoảng 95% tổng lượng tiêu thụ xăng sinh học, vẫn còn một bộ phận người dân chủ động tìm kiếm các cửa hàng bán xăng E5.
Để đáp ứng nhu cầu này, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đã đưa vào vận hành ứng dụng "Quanh tôi", cho phép người dân tra cứu địa điểm bán xăng dầu trên toàn quốc, trong đó có 1.585 cửa hàng còn kinh doanh xăng E5.
Theo giới quan sát, đây là giải pháp mang tính hỗ trợ trong giai đoạn chuyển tiếp, vừa tạo thuận lợi cho người tiêu dùng, vừa giúp quá trình chuyển đổi sang E10 diễn ra linh hoạt hơn theo nhu cầu thực tế của thị trường.
Song song với việc bảo đảm nguồn cung, Bộ Công Thương cũng đẩy mạnh cung cấp thông tin chính thống nhằm giải đáp những băn khoăn của người dân và doanh nghiệp liên quan đến xăng sinh học.
Đến nay, Bộ đã xây dựng Bộ câu hỏi - đáp (Q&A) dành cho chatbot về xăng E10 với tổng cộng 133 câu hỏi thường gặp, sau khi bổ sung thêm 48 câu hỏi mới phát sinh từ thực tiễn triển khai. Chatbot hiện được vận hành trên Báo Công Thương điện tử và Cổng Thông tin điện tử Bộ Công Thương, xử lý trung bình khoảng 600 câu hỏi mỗi ngày.
Cùng với đó, nhiều tài liệu hướng dẫn như cẩm nang sử dụng xăng E10, tờ rơi, poster và các sản phẩm truyền thông điện tử cũng được phát hành rộng rãi nhằm giúp người dân tiếp cận thông tin chính xác về loại nhiên liệu mới.
Trần Hương